"Lotus" klinkt als één plant, maar in de kweek heb je met twee heel verschillende soorten te maken. De heilige lotus (Nelumbo nucifera) heeft een keihard zaad dat je eerst moet openvijlen. De blauwe lotus (Nymphaea caerulea) is eigenlijk een waterlelie met piepkleine zaden die je juist niet bewerkt. Hieronder lees je per soort hoe je de zaden laat kiemen, hoe je de jonge plant oppot en hoe je hem de Nederlandse winter door helpt.
Heilige lotus en blauwe lotus: het verschil
De heilige lotus groeit vanuit een wortelstok in de modder. Zijn ronde, waterafstotende bladeren en roze bloemen steken op lange stelen boven het water uit. De blauwe lotus hoort bij de waterlelies: de bladeren drijven plat op het water en de lichtblauwe, stervormige bloemen gaan 's ochtends open en sluiten aan het begin van de middag. Beide planten komen uit warme streken en geen van beide overleeft vorst in een pot.
| Heilige lotus | Blauwe lotus |
|---|---|---|
Botanische naam | Nelumbo nucifera | Nymphaea caerulea |
Familie | Lotusfamilie (Nelumbonaceae) | Waterleliefamilie (Nymphaeaceae) |
Herkomst | India tot Oost-Azië en Australië | Nijldal en Oost-Afrika |
Bladeren | Boven het water, op lange stelen | Drijvend op het water |
Zaad | Groot en keihard, eerst vijlen | Klein, niet vijlen |
Kiemtemperatuur | 25 tot 29 °C | 25 tot 30 °C |
Waterdiepte volwassen plant | 5 tot 20 cm boven de grond | 20 tot 40 cm boven de grond |
Heilige lotus kweken uit zaad
Het zaad van de heilige lotus is beroemd om zijn houdbaarheid: uit oude vondsten zijn zaden van meer dan duizend jaar oud nog tot kieming gebracht. Die harde, bruine zaadhuid laat bijna geen water door. Zonder hulp blijft het zaad dus gewoon liggen.
Stap 1: het zaad openvijlen
Houd het zaad stevig vast en vijl of schuur aan het ronde, bolle uiteinde tot je de lichte binnenlaag ziet. Vijl niet verder dan nodig en nooit in het midden van het zaad. Daar zit de kiem, en als die beschadigd raakt, komt er niets meer uit.
Stap 2: laten kiemen in water
Leg de gevijlde zaden in een glas of bakje met schoon water van 25 tot 29 °C.
Zet het op een lichte, warme plek, bijvoorbeeld op een vensterbank boven de verwarming.
Ververs het water elke dag. Wordt het troebel, dan groeien er bacteriën en gaat het zaad rotten.
Meestal zwelt het zaad binnen een dag of twee op. Na enkele dagen tot ruim een week verschijnt een groen spruitje.
Stap 3: oppotten
Zodra er twee of drie blaadjes zijn en de eerste worteltjes zichtbaar worden, gaat de zaailing de grond in. Gebruik een brede bak zonder gaten in de bodem, gevuld met zware klei of tuingrond. Gewone potgrond is te licht en blijft drijven.
Druk het zaadje voorzichtig een paar centimeter in de grond. De groeischeut blijft vrij.
Vul de bak met water tot ongeveer 5 centimeter boven de grond.
Zet hem op de zonnigste plek die je hebt, liefst zes tot acht uur zon per dag.
Maak het water dieper naarmate de plant groeit, tot zo'n 15 à 20 centimeter.
Verpot een lotus zo min mogelijk. De wortelstok is breekbaar en de plant groeit slecht na beschadiging, dus kies meteen een bak waar hij een seizoen in kan blijven. Uit zaad gekweekte lotussen bloeien meestal pas in hun tweede seizoen.
Blauwe lotus kweken uit zaad
De zaden van de blauwe lotus zijn zo klein als maanzaad. Vijlen is dus niet nodig en ook niet te doen. Wat ze wel nodig hebben: warm water en veel licht.
Vul een klein potje met zware tuingrond of kleigrond en strooi de zaden dun over het oppervlak.
Strooi er een dun laagje zand over, zodat de zaden niet wegdrijven.
Zet het potje in een bak of aquarium met water, zodat er 2 tot 5 centimeter water boven de grond staat.
Houd het water op 25 tot 30 °C. Een aquariumverwarmer is hier heel handig.
Zet het geheel op een zeer lichte plek of onder een kweeklamp. De kieming duurt meestal een tot enkele weken.
De eerste blaadjes zijn smal en blijven onder water. Daarna verschijnen ronde blaadjes die naar het oppervlak groeien. Verhoog het water stap voor stap, zodat de bladeren steeds net het oppervlak halen. Een volwassen plant staat het liefst in 20 tot 40 centimeter water, in de volle zon en in rustig water zonder stroming. Blauwe lotus is een veeleter: druk elke paar weken een voedingstablet voor waterplanten in de grond.
Overwinteren in Nederland en België
Beide soorten zijn in onze tuinen niet winterhard in een pot. In de herfst sterven de bladeren af en trekt de plant zich terug in zijn wortelstok of knol.
Heilige lotus: zet de bak vorstvrij weg, bijvoorbeeld in een koele kelder of garage van 5 tot 10 °C. Houd de grond nat. In het voorjaar, als het water weer boven de 20 °C komt, loopt hij opnieuw uit.
Blauwe lotus: houd hem binnen in een warm aquarium, of haal de knol uit de grond en bewaar hem in vochtig zand op een koele, vorstvrije plek tot het voorjaar.
Veelgemaakte fouten
Het lotuszaad niet vijlen: zonder opening neemt het zaad geen water op en kiemt het nooit.
Het water niet verversen: troebel water laat zaden en jonge scheuten rotten.
Potgrond gebruiken: te licht, het drijft op en vertroebelt het water. Kies klei of zware tuingrond.
Te vroeg naar buiten: onder de 20 °C watertemperatuur staat de groei stil. Wacht tot eind mei of juni.
Te weinig zon: beide soorten bloeien alleen met veel direct licht.
Is lotus kweken legaal?
In Nederland en in het grootste deel van Europa mag je beide soorten gewoon kweken. Blauwe lotus is in een paar landen wel gereguleerd, zoals in Rusland sinds 2009. Controleer daarom altijd de regels in je eigen land. Zet een lotus ook nooit uit in een sloot of vijver in de natuur, want uitheemse waterplanten kunnen de inheemse flora verdringen.
Veiligheid
Beide planten bevatten aporfine-alkaloïden, zoals nuciferine. De zaden in onze shop zijn bedoeld om te kweken, niet om te eten of te drinken. Bewaar ze droog en buiten bereik van kinderen en huisdieren. Avalon geeft geen gebruiksadvies, en al onze producten zijn alleen bestemd voor volwassenen van 18 jaar en ouder.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat lotuszaad kiemt?
Gevijld zaad van de heilige lotus zwelt meestal binnen een dag of twee op en laat na enkele dagen tot ruim een week een spruitje zien. Blauwe lotus heeft meer tijd nodig, meestal een tot enkele weken.
Bloeit een lotus uit zaad al in het eerste jaar?
Bij de heilige lotus meestal niet: de eerste zomer bouwt hij vooral zijn wortelstok op. Met veel zon, warmte en voeding komt de bloei vaak in het tweede seizoen.
Kan ik lotus binnen kweken?
Kiemen en de eerste weken lukt prima binnen. Daarna wil vooral de heilige lotus veel zon. Een zonnig terras of balkon in de zomer werkt het best.
Moet ik blauwe lotuszaad ook vijlen?
Nee. De zaden zijn daar te klein voor en kiemen zonder bewerking, zolang het water warm genoeg is.
Waar koop ik lotuszaden?
Je vindt heilige lotus zaden (Nelumbo nucifera) en blauwe lotus zaden (Nymphaea caerulea) in de categorie exotische zaden. Wil je nog een kweekproject uit zaad, lees dan ook hoe je Hawaiian baby woodrose kweekt uit zaad.
