Peyote (Lophophora williamsii) is misschien wel de traagste en meest geduldvragende cactus die je kunt kweken. Een zaailing is na een jaar soms nog maar zo groot als een erwt. Toch is het een dankbare plant: hij blijft klein, heeft geen stekels en bloeit uiteindelijk met zachtroze bloemetjes uit zijn wollige kruin. In deze gids lees je hoe je peyote uit zaad kweekt, hoe je zaailingen door hun eerste jaar helpt en hoe je een volwassen plant gezond houdt.
Wil je eerst meer weten over de geschiedenis en de rol van deze cactus? Lees dan peyote: alles over de meest bijzondere cactus.
Wat is peyote?
Peyote is een kleine, stekelloze cactus uit de Chihuahua-woestijn in Noord-Mexico en het zuiden van Texas. Hij groeit daar in de schaduw van struiken, vaak half in de grond weggezakt. Een volwassen plant wordt hooguit 6 centimeter hoog en ongeveer 12 centimeter breed. Onder de grond zit een dikke penwortel die meer dan 25 centimeter diep kan gaan.
In het wild groeit peyote extreem langzaam. Het kan tientallen jaren duren voordat een plant bloeit. In cultuur gaat het sneller, maar ook dan duurt het van zaad tot bloeiende plant vaak 6 tot 10 jaar.
Zo herken je peyote
- Een blauwgroene tot grijsgroene, ronde kop zonder stekels.
- Meestal 7 tot 13 brede, afgeronde ribben. Jonge planten hebben er vaak maar 5.
- Kleine plukjes witte of grijze wol op de areolen, vooral in het midden van de kruin.
- Roze, soms witte bloemen die midden uit de kruin komen, gevolgd door roze, knotsvormige vruchtjes vol kleine zwarte zaden.
| Soort | Kenmerk | Verschil met peyote |
|---|---|---|
| Lophophora williamsii (peyote) | Blauwgroen, duidelijke ribben, wolplukjes | Dit is de soort uit deze gids |
| Lophophora diffusa | Geelgroener, ribben vager, groeit vaker los | Zelfde geslacht, bloeit vaak wit tot geelachtig |
| Lophophora fricii | Vlakker, grijzer, roze tot rode bloemen | Vaak grotere, kleurrijkere bloemen |
| Astrophytum asterias | Platte kop met witte stippen, 8 ribben | Wordt vaak verward met peyote, maar is een heel andere, beschermde soort |
Zaad of plant: waar begin je mee?
| Startpunt | Voordeel | Nadeel | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Peyote zaden | Goedkoop, je ziet de plant vanaf het begin groeien | Veel geduld nodig, zaailingen zijn kwetsbaar | Liefhebbers die van een project houden |
| Jonge peyote cactus 2 tot 3 cm | Direct een stevige plant, minder risico | Duurder per plant | Wie snel een mooie plant wil |
Je vindt beide in de Lophophora-categorie. Begin je met zaad, zaai dan altijd meer zaadjes dan je planten wilt. Niet elk zaadje kiemt en niet elke zaailing haalt het eerste jaar.
Peyote zaaien in 6 stappen
- Kies het juiste moment. Het voorjaar en de vroege zomer zijn ideaal, als het al lang licht is. Binnen onder een kweeklamp kan het ook in andere maanden.
- Maak het substraat klaar. Gebruik een fijn, mineraal mengsel, bijvoorbeeld fijne puimsteen of zand met een klein deel cactusgrond. Bevochtig het goed. Wil je schimmels voorkomen, verhit het mengsel dan eerst kort in de oven of magnetron en laat het afkoelen.
- Strooi de zaden bovenop. Peyotezaad is heel klein en heeft licht nodig om te kiemen. Druk de zaadjes licht aan en dek ze niet of nauwelijks af.
- Houd het vochtig en warm. Zet het bakje in een afgesloten zak of mini-kas met een paar kleine luchtgaatjes. Een temperatuur van ongeveer 22 tot 28 °C werkt het best.
- Geef veel licht, geen felle zon. Een lichte vensterbank zonder directe middagzon of een kweeklamp op afstand is genoeg. Felle zon kookt de zaailingen onder het plastic.
- Wacht geduldig. De eerste kiemplantjes verschijnen meestal binnen één tot drie weken. Het zijn kleine groene bolletjes, nog zonder ribben.
Zaailingen door hun eerste jaar helpen
Het eerste jaar is het spannendst. De plantjes zijn piepklein en drogen snel uit, maar rotten ook snel als het te nat blijft.
- Laat de kap de eerste weken op het bakje en lucht elke dag even.
- Na ongeveer twee maanden haal je de kap stap voor stap weg, zodat de zaailingen wennen aan drogere lucht.
- Houd het substraat licht vochtig, nooit kletsnat. Gebruik een plantenspuit of geef water van onderaf.
- Groene aanslag van algen is niet erg. Witte, pluizige schimmel wel: lucht dan meer en haal aangetaste plantjes weg.
- Verspeen de zaailingen pas als ze zo groot zijn als een erwt, meestal na een jaar. Doe het voorzichtig, want de worteltjes zijn breekbaar.
Een volwassen peyote verzorgen
| Factor | Groeiseizoen (april tot september) | Winterrust (oktober tot maart) |
|---|---|---|
| Licht | Veel licht, zonnige vensterbank of kas. Laat hem rustig wennen aan volle zon | Licht en koel |
| Water | Grondig water geven en daarna helemaal laten opdrogen | Volledig droog houden |
| Temperatuur | Warm, overdag gerust 25 tot 35 °C | Koel, ongeveer 5 tot 12 °C, vorstvrij |
| Voeding | Twee keer per seizoen cactusvoeding op halve sterkte | Niet voeden |
Grond en pot
Peyote wil een zeer doorlatend, mineraal mengsel. Een goede verhouding is ongeveer twee derde mineraal materiaal, zoals puimsteen, lava of grof zand, en een derde cactusgrond. Kies een diepe pot met een gat in de bodem, zodat de penwortel ruimte heeft. Verpot alleen in het voorjaar en alleen als de plant echt te groot is voor zijn pot.
Zo lees je je plant
- Licht gerimpeld en wat ingezakt: normaal tussen twee gietbeurten en tijdens de winterrust.
- Rood- of bronskleurig: hij krijgt te veel felle zon. Zet hem iets beschutter.
- Lang en bleek uitgegroeid: te weinig licht of te veel water en voeding.
- Zacht, bruin of gebarsten: te veel water. Laat hem goed opdrogen en controleer de wortel op rot.
Enten: sneller groeien
Wil je sneller resultaat, dan kun je jonge peyotes enten op een snelgroeiende onderstam, zoals Pereskiopsis of Trichocereus. Een geënte zaailing groeit daardoor in een paar maanden zoveel als anders in een paar jaar. Enten vraagt wel wat oefening en een scherp, schoon mes. Voor de meeste beginners is gewoon geduld de eenvoudigste weg. Meer over het kweken van mescalinecactussen in het algemeen lees je in mescaline cactussen kweken.
Veelgemaakte fouten
- Te veel water: de meest voorkomende doodsoorzaak. De penwortel rot snel in natte grond.
- Water geven in de winter: koud en nat tegelijk is bijna altijd fataal.
- Zaad te diep zaaien: peyotezaad heeft licht nodig om te kiemen.
- Te vroeg de kap eraf: jonge zaailingen drogen in een paar dagen uit.
- Te veel voeding: geeft scheuren en een onnatuurlijk opgezwollen plant.
- Te snel in de volle zon: laat een plant die binnen stond altijd rustig wennen.
Peyote in het wild beschermen
Peyote staat op de Rode Lijst van de IUCN als kwetsbaar. Door overoogst en het omploegen van land verdwijnt de plant op steeds meer plekken in Mexico en Texas, en in Mexico is verzamelen in het wild verboden. Koop daarom altijd gekweekte planten of zaden, nooit planten die uit het wild zijn gehaald. Zelf kweken uit zaad is precies de manier waarop liefhebbers de wilde populaties ontzien.
Is peyote kweken legaal?
Dat verschilt sterk per land. Mescaline zelf is in vrijwel heel Europa verboden, maar voor de levende cactus gelden andere regels:
- Nederland: de cactus mag je hebben en kweken als sierplant.
- Duitsland en het Verenigd Koninkrijk: als sierplant toegestaan, zolang hij niet voor consumptie bedoeld is.
- Frankrijk, Italië en Zwitserland: de plant is daar verboden.
- Verenigde Staten: peyote, inclusief de zaden, valt federaal onder Schedule I, met een uitzondering voor de Native American Church.
Controleer daarom altijd de regels in je eigen land voordat je zaden of planten bestelt. Daar ben je zelf verantwoordelijk voor.
Veiligheid
Peyote bevat mescaline en andere alkaloïden. Avalon verkoopt de zaden en planten als sierplant en voor kweek, niet voor consumptie, en geeft geen gebruiksadvies. Zet de plant buiten bereik van kinderen en huisdieren. Al onze producten zijn alleen bestemd voor volwassenen van 18 jaar en ouder.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat peyotezaad kiemt?
Bij 22 tot 28 °C, genoeg licht en een hoge luchtvochtigheid verschijnen de eerste kiemplantjes meestal binnen één tot drie weken.
Hoe snel groeit peyote?
Heel langzaam. Na een jaar is een zaailing vaak maar zo groot als een erwt of een knikker. Van zaad tot bloeiende plant duurt in cultuur meestal 6 tot 10 jaar, geënte planten gaan sneller.
Hoe vaak geef ik peyote water?
In de zomer pas weer als de grond helemaal droog is, bij warm weer ongeveer eens per één à twee weken. Van oktober tot maart geef je geen water.
Kan peyote buiten staan?
In de zomer kan hij op een warm, beschut plekje buiten staan, als je hem rustig laat wennen aan de zon. Haal hem binnen voordat het nat en koud wordt. Vorst en regen samen overleeft hij niet.
Waarom is mijn peyote rood geworden?
Dat is meestal een reactie op te veel felle zon. Zet hem iets beschutter, dan wordt hij weer blauwgroen.
Waar koop ik peyote zaden of planten?
Je vindt peyote zaden en jonge peyote cactussen in de Lophophora-categorie van Avalon.
Bronnen: LLIFLE Encyclopedia of Cacti (Lophophora williamsii), IUCN Red List, United Plant Savers, Erowid Peyote Law Vault.
