Wild lettuce (Lactuca virosa), in het Nederlands gifsla, ziet er in het eerste jaar uit als een uit de kluiten gewassen krop sla. In het tweede jaar schiet hij omhoog tot een stengel van soms twee meter. Snijd je hem aan, dan komt er wit melksap uit dat vroeger als lactucarium in de apotheek lag. In deze blog lees je hoe je wild lettuce herkent, hoe je hem uit zaad kweekt en wat er in de plant zit.
Wat is wild lettuce?
Lactuca virosa hoort bij de composietenfamilie (Asteraceae) en is familie van gewone kropsla. De plant komt van nature voor in Midden- en Zuid-Europa en langs de kusten van Groot-Brittannië. Via handel en invoer is hij ook in Noord-Amerika en Australië terechtgekomen.
De plant is tweejarig. Het eerste jaar vormt hij alleen een rozet van grote bladeren. In het tweede jaar groeit er een stevige, vaak paars aangelopen stengel uit, met van juli tot september kleine gele bloemhoofdjes. Daarna volgen zaadjes met een pluisje, die met de wind meegaan.
Zo herken je wild lettuce
- Grote, blauwgroene bladeren die de stengel met twee oortjes omvatten.
- Kleine stekeltjes langs de onderkant van de middennerf.
- Een rechte, vaak paars gevlekte stengel die 1 tot 2 meter hoog wordt.
- Kleine, lichtgele bloemhoofdjes in een losse pluim.
- Paarszwarte zaadjes met een witte pluis.
- Wit melksap zodra je een blad of stengel beschadigt.
| Plant | Kenmerk | Verschil met wild lettuce |
|---|---|---|
| Lactuca virosa (wild lettuce, gifsla) | Bladeren horizontaal, zaad paarszwart | De soort uit deze blog |
| Lactuca serriola (kompassla) | Bladeren draaien verticaal, als een kompasnaald | Algemeen in Nederland, zaad grijsbruin tot olijfkleurig |
| Sonchus (melkdistel) | Zachtere, glanzende bladeren, grotere gele bloemen | Bloemen lijken meer op paardenbloem |
| Lactuca sativa (kropsla) | Geen stekeltjes, wordt als groente gekweekt | Ook melksap, maar veel minder bitter |
Wat zit erin?
Het melksap van wild lettuce droogt aan de lucht in tot een bruine, harsachtige massa. Die heet lactucarium, en in de negentiende eeuw verkochten apothekers het als een milde vervanger van opium. Daar komt ook de Engelse bijnaam "lettuce opium" vandaan. Opium of morfine zit er echter niet in.
De bekendste stoffen zijn de bittere sesquiterpeenlactonen lactucine en lactucopicrine. Ze zijn chemisch vrij onstabiel, waardoor het gehalte in commerciële producten sterk wisselt. Er is weinig modern klinisch onderzoek naar wild lettuce, en er bestaan geen goedgekeurde gezondheidsclaims voor de plant.
Welke vorm past bij jou?
| Product | Vorm | Wat het is |
|---|---|---|
| Wild lettuce zaden | 10 zaden | Om zelf de plant te kweken en te leren kennen |
| Wild lettuce gedroogd | Gedroogd kruid | Het gedroogde blad van Lactuca virosa |
| Wild lettuce 10x extract | Extract, 5 gram | Een geconcentreerde vorm, veel sterker dan het blad |
Je vindt het kruid en het extract ook in de categorie relaxing kruiden. Avalon geeft geen gebruiksadvies. Een extract is veel sterker dan het blad, dus vergelijk producten nooit één op één.
Wild lettuce kweken uit zaad
Wild lettuce is een makkelijke plant voor buiten, zolang je één ding onthoudt: het zaad houdt van koel weer.
- Kies het moment. Zaai in maart tot mei, of in augustus en september. Najaarszaailingen overwinteren als rozet en bloeien het jaar erna.
- Zaai oppervlakkig. Strooi de zaadjes op vochtige grond en druk ze aan. Dek ze hooguit met een flinterdun laagje aarde af.
- Houd het koel en vochtig. Rond de 15 tot 20 °C kiemt het zaad het best, meestal binnen een tot drie weken. Boven de 25 °C kiemt het slecht.
- Optioneel: een koudebehandeling. Twee tot vier weken vochtig in de koelkast kan de kieming verbeteren, maar nodig is het niet.
- Verspeen en plant uit. Zaailingen groeien eerst traag. Zet ze uit op 30 centimeter afstand, net als gewone sla.
- Geef ruimte in jaar twee. De bloeistengel wordt hoog. Zet hem op een plek waar hij niet omwaait, of geef hem een stok.
Standplaats en verzorging
- Licht: zon tot halfschaduw.
- Grond: goed doorlatend, zandig of leemachtig. Zure en kalkrijke grond zijn allebei prima.
- Water: zaailingen vochtig houden, volwassen planten zijn vrij droogtebestendig.
- Winterhard: de rozet overleeft een gewone Nederlandse winter zonder problemen.
Zaad winnen en uitzaaien
Na de bloei vormt de plant honderden pluizige zaadjes die met de wind wegwaaien. Wil je zaad bewaren, knip dan de uitgebloeide hoofdjes af zodra de eerste pluisjes verschijnen en laat ze in een papieren zak nadrogen. Wil je niet dat de plant zich overal uitzaait, knip de bloeistengels dan op tijd af.
Veelgemaakte fouten
- Te diep zaaien: het zaad heeft licht nodig en komt dan niet op.
- Zaaien in de zomerhitte: boven de 25 °C kiemt het zaad nauwelijks.
- Binnen kweken: wild lettuce wil koel en licht staan, en binnen wordt hij vaak lang en slap.
- Verwarren met kompassla: let op de stand van de bladeren en de kleur van het zaad.
- Alles laten uitzaaien: één plant kan je hele tuin vol zaad zetten.
Veiligheid
- Het melksap kan de huid en ogen irriteren. Draag handschoenen als je met de stengels werkt.
- Mensen met een allergie voor composieten, zoals ambrosia, kamille of arnica, kunnen ook op wild lettuce reageren.
- Bij gebruik zijn duizeligheid, wijde pupillen en onrust gemeld. Bij zwangerschap of borstvoeding en bij gebruik van medicijnen is er te weinig bekend: vraag het eerst aan je huisarts of apotheker.
- Houd de plant en de producten buiten bereik van kinderen en huisdieren.
Avalon geeft geen gebruiksadvies, en al onze producten zijn alleen bestemd voor volwassenen van 18 jaar en ouder. Meer achtergrond vind je op Erowid.
Is wild lettuce legaal?
In Nederland en de rest van Europa is wild lettuce niet verboden. Je mag de plant kweken en de producten kopen. In de Amerikaanse staat Louisiana mag Lactuca virosa niet worden verkocht voor menselijke consumptie. Controleer altijd de regels in je eigen land.
Veelgestelde vragen
Is wild lettuce hetzelfde als gewone sla?
Nee. Het is een andere soort uit hetzelfde geslacht. Wild lettuce is veel bitterder en bevat meer melksap dan kropsla.
Waarom heet wild lettuce ook "lettuce opium"?
Omdat het ingedroogde melksap, lactucarium, in de negentiende eeuw werd gebruikt als milde vervanger van opium. Er zit geen opium of morfine in.
Hoe lang duurt het voordat het zaad kiemt?
Bij 15 tot 20 °C en genoeg licht meestal een tot drie weken.
Bloeit wild lettuce al in het eerste jaar?
Meestal niet. Het eerste jaar vormt hij een bladrozet, in het tweede jaar volgt de hoge bloeistengel. In het voorjaar gezaaide planten bloeien soms al in hetzelfde jaar.
Hoe herken ik het verschil met kompassla?
Kompassla draait zijn bladeren verticaal, als een kompasnaald, en heeft grijsbruin zaad. Wild lettuce houdt zijn bladeren horizontaal en heeft paarszwart zaad.
Waar koop ik wild lettuce?
Je vindt wild lettuce zaden, gedroogd wild lettuce en wild lettuce extract bij Avalon. Benieuwd naar andere ontspannende kruiden? Lees de beste kruiden voor ontspanning.
Bronnen: Drugs.com Natural Products (Lettuce Opium), Strictly Medicinal Seeds, Earthsong Seeds.
