Ephedra (ma huang) kweken uit zaad: soorten, verzorging en wet

Ephedra is een vreemde eend in de plantenwereld: een struikje zonder echte bladeren, met groene, gelede stengels die doen denken aan heermoes. De bekendste soort is ma huang (Ephedra sinica), de plant waaruit ephedrine voor het eerst werd geïsoleerd. Maar niet elke ephedra is ma huang. In deze blog lees je welke soorten er zijn, hoe je ephedra uit zaad kweekt en wat de regels zijn.

Wat is ephedra?

Ephedra is een geslacht van naaktzadige struiken, verwant aan coniferen in plaats van aan bloemplanten. De planten groeien in droge, zonnige streken: woestijnen, steppen, rotshellingen en droge rivierbeddingen in Azië, Europa en Noord- en Zuid-Amerika. De groene stengels doen het werk van bladeren. De echte blaadjes zijn niet meer dan kleine schubjes bij de knopen.

Ephedra is tweehuizig: er zijn mannelijke en vrouwelijke planten. Vrouwelijke planten vormen kleine kegeltjes die bij sommige soorten rood en vlezig worden. Voor zaad heb je dus beide geslachten nodig, en welk geslacht een plant heeft zie je pas als hij voor het eerst kegeltjes maakt.

Ma huang of nevadensis?

Ma huang is de Chinese naam voor het kruid van Ephedra sinica, dat al heel lang in de traditionele Chinese geneeskunde wordt gebruikt. De Japanse chemicus Nagai Nagayoshi isoleerde er in 1885 ephedrine uit. Ephedra nevadensis komt uit het zuidwesten van de VS en staat daar bekend als Mormon tea of Nevada jointfir. Deze soort bevat geen noemenswaardige hoeveelheid ephedrine.

Wat zit erin?

De bekendste stoffen in ephedra zijn ephedrine en pseudo-efedrine. Dat zijn stimulerende alkaloïden die lijken op adrenaline. Ze verhogen onder meer de hartslag en de bloeddruk. Het gehalte verschilt sterk per soort. Aziatische soorten zoals Ephedra sinica zijn de bekende bron, terwijl Amerikaanse soorten zoals Ephedra nevadensis er nauwelijks iets van bevatten.

Er bestaan geen goedgekeurde gezondheidsclaims voor ephedra. Sterker nog: in de EU mag ephedrakruid sinds 2015 helemaal niet meer in levensmiddelen worden verwerkt.

Welke ephedra kweek je?

Kijk voor andere bijzondere planten in onze exotische zaden.

Ephedra kweken uit zaad

Ephedra groeit langzaam en wil het droog. Met deze stappen geef je het zaad de beste kans.

1. Geef een koudeperiode (aanbevolen voor nevadensis). Meng het zaad met vochtig zand in een zakje en leg het vier weken in de koelkast. In proeven kiemde zo driekwart van het zaad binnen twee weken.

2. Maak een zanderig mengsel. Gebruik minstens de helft grof zand of grit, de rest gewone potgrond. Geen compost of mest.

3. Zaai en dek licht af. Leg het zaad op het mengsel en dek het af met een dun laagje zand.

4. Houd het rond 20 °C. Licht vochtig, nooit nat. Het zaad kiemt meestal in twee tot vier weken, soms later.

5. Pot langzaam op. Verpot de zaailingen pas als ze een paar centimeter hoog zijn, in een pot met hetzelfde zanderige mengsel.

Standplaats en verzorging

• Licht: volle zon. Ephedra groeit niet in de schaduw.

• Water: weinig. Laat de grond tussendoor helemaal opdrogen.

• Grond: arm en zeer goed doorlatend. Kalk is geen probleem.

• Voeding: niet nodig.

• Winter: nevadensis verdraagt in zijn thuisgebied vorst tot zo'n -15 °C, maar niet in combinatie met nat. Zet een pot in de winter onder een afdak of in een koude kas. Sinica is veel winterharder.

Veelgemaakte fouten

• Te nat houden: de wortels rotten, vooral in de winter.

• Gewone potgrond zonder zand: houdt te veel water vast.

• Te snel opgeven: het zaad kan traag kiemen en de plant groeit de eerste jaren langzaam.

• Bemesten: geeft slappe groei die gevoelig is voor rot.

• Verwachten dat elke ephedra ma huang is: alleen bepaalde soorten bevatten ephedrine.

Veiligheid

• Ephedrine en ephedra-preparaten worden in verband gebracht met hoge bloeddruk, hartaanvallen, epileptische aanvallen en beroertes, ook bij kort gebruik in lage doses.

• Combineer ephedra nooit met cafeïne, andere stimulantia, MAO-remmers of medicijnen voor hart en bloeddruk.

• Niet gebruiken bij hart- en vaatziekten, schildklierproblemen, zwangerschap of borstvoeding.

• Gebruik je medicijnen of twijfel je? Vraag het eerst aan je huisarts of apotheker.

Avalon verkoopt ephedra als zaad om te kweken en geeft geen gebruiksadvies. Al onze producten zijn alleen bestemd voor volwassenen van 18 jaar en ouder. Meer achtergrond vind je op Erowid.

Is ephedra legaal?

• Kweken: zaden en planten van ephedra mag je in Nederland en de meeste andere landen gewoon kopen en kweken.

• Voedsel en supplementen: in de EU is ephedrakruid sinds 2015 verboden in levensmiddelen (Verordening (EU) 2015/403). In de VS verbood de FDA in 2004 voedingssupplementen met ephedrine-alkaloïden.

• Zuivere stoffen: ephedrine en pseudo-efedrine staan in de EU op de lijst van drugsprecursoren, omdat ze gebruikt kunnen worden om methamfetamine te maken.

Controleer altijd de regels in je eigen land.

Veelgestelde vragen

Is ma huang hetzelfde als ephedra?

Ma huang is de Chinese naam voor Ephedra sinica en verwante Aziatische soorten. Ephedra is de naam van het hele geslacht.

Bevat Ephedra nevadensis ephedrine?

Nee, geen noemenswaardige hoeveelheid. Het is vooral een sierlijke, taaie woestijnstruik.

Is ephedra familie van heermoes?

Nee. Ze lijken op elkaar door de groene, gelede stengels, maar heermoes is een sporenplant en ephedra is een naaktzadige struik.

Hoe lang duurt het voordat ephedrazaad kiemt?

Meestal twee tot vier weken bij ongeveer 20 °C. Bij nevadensis helpt een koudeperiode van vier weken in de koelkast.

Kan ephedra in Nederland buiten staan?

Ephedra sinica is goed winterhard. Ephedra nevadensis heeft het in onze natte winters moeilijker en staat het best in een pot onder een afdak.

Waar koop ik ephedrazaad?

Je vindt Ephedra nevadensis zaden bij Avalon.

Bronnen: USDA/University of Washington propagation protocol Ephedra nevadensis, Strictly Medicinal Seeds (Ephedra sinica), Wikipedia "Ephedra sinica" en "Ephedra nevadensis", Verordening (EU) 2015/403, FDA (2004).